ỦY BAN NHÂN DÂN TP.HCM

Đài Tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice Of HCM City People
Tìm kiếm
 
19:33 09/08/2013
Hướng đi nào cho âm nhạc dân tộc?
 
(VOH) - Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã xác định rõ: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Muốn giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, trước hết phải giữ gìn tinh hoa truyền thống. Thế nhưng, trên thực tế, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang dần bị mai một trước sự xâm nhập và lai căng của nhiều nền văn hóa nước ngoài thiếu chọn lọc. Âm nhạc dân tộc là một trong những điển hình như vậy.
Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang dần bị mai một trước sự xâm nhập và lai căng của nhiều nền văn hóa nước ngoài  (ảnh: SKDS)

Tại hội thảo khoa học “Âm nhạc dân tộc trong cuộc sống hôm nay” do Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy âm nhạc dân tộc phối hợp với Nhạc viện TP.HCM vừa tổ chức vào sáng 9/8, nhiều đại biểu là các chuyên gia đầu ngành, tràn đầy nhiệt huyết với nền âm nhạc cổ truyền đều có chung một mối băn khoăn rằng: trong xu hướng hội nhập hiện nay, nghệ thuật dân tộc nói chung, âm nhạc dân tộc nói riêng đang bị tác động rất lớn bởi cơ chế thị trường, bởi nghệ thuật thương mại. 

Âm nhạc dân tộc bị mờ dần bản sắc và thưa vắng người nghe, người xem. Một bộ phận lớn tuổi trẻ không hiểu hết giá trị của âm nhạc truyền thống, hướng vào âm nhạc thương mại, âm nhạc nước ngoài một cách thiếu chọn lọc, quay lưng với nghệ thuật dân tộc khiến cho những người hoạt động âm nhạc dân tộc hết sức khó khăn. 

Về vấn đề này, TS Văn Minh Hương, Giám đốc Nhạc viện TPHCM cho biết thêm: “Đối với dòng âm nhạc truyền thống và cổ điển thính phòng vẫn còn xa lạ với quần chúng do ít được xuất hiện, ít được nhắc đến, ít được quan tâm, quảng bá và hướng dẫn. Mặt khác, do sự chi phối về thị hiếu và năng lực của các nhà đầu tư nên còn bị bỏ ngõ. Hiện tại TP.HCM có Đoàn ca múa nhạc Bông Sen, đại diện chính thức cho dòng nhạc truyền thống tại TP.HCM, dàn nhạc dân tộc Nhạc viện TP.HCM, một số CLB âm nhạc truyền thống tại các nhà văn hóa quận - huyện đều hoạt động cầm chừng. Đây dường như là mảnh đất bị bỏ quên đối với các nhà đầu tư theo mô hình xã hội hóa. Rõ ràng đây không phải là đối tượng hái ra tiền một cách nhanh chóng”.

Trong bối cảnh âm nhạc dân tộc đứng trước nguy cơ bị mai một, nhiều đại biểu cho rằng, vấn đề cấp bách hiện nay là bằng mọi cách phải bảo tồn và phát huy giá trị của âm nhạc truyền thống. Một trong những biện pháp được nhiều đại biểu đề cập trong hội thảo lần này là nhấn mạnh đến vai trò của truyền thông và giáo dục âm nhạc trong học đường. 

Theo PGS.TS Lê Toàn, Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam, truyền thông trong nước hiện nay chưa dành sự quan tâm cho dòng nhạc truyền thống. PGS.TS Lê Toàn nêu thực tế: “Có những chương trình âm nhạc nghiêm túc, di sản âm nhạc dân tộc đặc sắc chỉ được giới thiệu trên sóng truyền hình khi mọi người đã đi ngủ hoặc vào những giờ mà mọi người đã đi làm. Ngược lại, nhiều chương trình âm nhạc giải trí chất lượng nghệ thuật chưa cao, thậm chí tính giáo dục thẩm mỹ thấp lại được giới thiệu vào những giờ vàng bởi các chương trình đó đã có kinh phí tài trợ. Với cách làm và nội dung, hình thức một số chương trình âm nhạc thực tế mang tính nghệ thuật ít, chất lượng nghệ thuật không cao nhưng cứ được giới thiệu không chỉ một lần, thậm chí nhiều lần như vậy thử hỏi tình độ thẩm mỹ âm nhạc của công chúng liệu có được nâng cao, sinh hoạt âm nhạc dân tộc liệu có được công bằng, hợp lý và theo hướng phát triển tích cực?”.

Một giải pháp được xem là căn cơ để bảo tồn và phát triển âm nhạc dân tộc là sớm đưa giáo dục âm nhạc dân tộc vào trong môi trường học đường. Theo Giáo sư Trần Văn Khê, trường học là nơi các em tiếp thu nhiều môn học khác nhau và có thể bổ sung cho nhau. Và âm nhạc, nghệ thuật phải có được một vị trí quan trọng tương đương với các môn khác, có như vậy mới mong bảo tồn và phát triển được âm nhạc dân tộc trong cuộc sống hôm nay. GS Trần Văn Khê lập luận: “Trước hết, làm thế nào để đem âm nhạc vào học đường. Đem âm nhạc vào học đường không phải biến học trò thành những nhạc sĩ hay ca sĩ mà cho các cháu biết rằng âm nhạc truyền thống Việt Nam có gì, âm nhạc truyền thống Việt Nam hay chỗ nào. Trả lời được 2 câu đó thì có thể đặt niềm tin. Khi các cháu hiểu được thì các cháu sẽ thương, thương thì sẽ học, học thì sẽ luyện, luyện thì mới tập, tập rồi sẽ biểu diễn. Chừng đó, âm nhạc truyền thống có thanh niên biểu diễn, có thanh niên ngồi nghe, khi đó sức sống âm nhạc sẽ trở lại, còn không thì sẽ bị chìm trong quên lãng”.

Rõ ràng, để âm nhạc dân tộc có chỗ đứng trong đời sống nghệ thuật nước nhà là mong mỏi của nhiều người, đặc biệt là những chuyên gia, những nhà nghiên cứu nhiều tâm huyết có mặt tại hội thảo lần này. Tuy nhiên, ngoài những điều mà các đại biểu đề cập còn có không ít những vấn đề khác như: nội dung của các tác phẩm âm nhạc dân tộc làm sao cho gần gũi với đời sống đương đại; chế độ ưu đãi của Đảng và Nhà nước dành cho những nghệ nhân, nghệ sĩ hoạt động trong nghề… cũng là những băn khoăn mà thời gian qua xã hội và dư luận đặc biệt quan tâm. 

Sau hội thảo lần này, hy vọng rằng, một lần nữa, những ý kiến đóng góp của những người tâm huyết với âm nhạc dân tộc nước nhà sẽ được quan tâm và giải quyết.

Hữu Nghị
 RADIO ONLINE
 
Thứ sáu, 25-07-2014
LỊCH PHÁT SÓNG
Đài Tiếng nói nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Phát trên ba làn sóng AM 610Khz - FM 99.9Mhz - FM 95.6Mhz
Số 03 Nguyễn Đình Chiểu, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
Tel: (84.8) 38225933 - 39104379 - Fax: (84.8) 38298743